Mục tiêu và sự cần thiết của việc điều chỉnh phụ cấp
Trong nhiều năm qua, sự thay đổi của mô hình bệnh tật và tính chất phức tạp của các dịch bệnh đã tạo ra áp lực lớn đối với hệ thống y tế. Tuy nhiên, chế độ đãi ngộ dành cho tuyến cơ sở và y tế dự phòng chưa thực sự tương xứng, dẫn đến tình trạng nhân viên y tế xin thôi việc. Việc đề xuất chính sách mới trong giai đoạn này là thiết thực, đặc biệt nhằm hỗ trợ các vị trí phải đối mặt với rủi ro nghề nghiệp cao hoặc nguy cơ bạo hành y tế.
Chi tiết 6 mức phụ cấp ưu đãi nghề đề xuất
Dự thảo phân loại các mức phụ cấp cụ thể dựa trên tính chất, môi trường công việc và mức độ rủi ro của từng vị trí y tế, cụ thể như sau:
– Mức 100%: Áp dụng cho nhân viên trực tiếp làm công tác hồi sức cấp cứu, chống độc, chăm sóc bệnh nhân tâm thần, pháp y và giải phẫu bệnh. Đáng chú ý, nhóm nhân sự làm việc tại trạm y tế xã, cơ sở dự phòng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo cũng được đề xuất hưởng mức tối đa này (tăng từ 70% hiện hành). Việc nâng tỷ lệ cho nhóm này sẽ thực hiện theo lộ trình: 80% (năm 2026), 90% (năm 2027) và đạt 100% (từ năm 2028).
– Mức 70%: Dành cho cá nhân trực tiếp điều trị bệnh truyền nhiễm nhóm A, HIV/AIDS, lao, phong, chăm sóc trẻ sơ sinh; làm việc tại phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III, IV hoặc cơ sở điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện. Khối y tế dự phòng, trung tâm kiểm soát bệnh tật và kiểm dịch y tế biên giới cũng thuộc nhóm này.
– Mức 60%: Áp dụng đối với công tác điều trị bệnh truyền nhiễm thông thường, y học hạt nhân, xạ trị, hóa trị, xét nghiệm mầm bệnh và giám sát dịch tễ cộng đồng.
– Mức 50%: Dành cho nhân sự làm chuyên môn gây mê hồi sức, nhi khoa, bỏng, da liễu, chẩn đoán hình ảnh, dược lâm sàng và kiểm soát nhiễm khuẩn.
– Mức 40%: Áp dụng cho nhóm khám chữa bệnh chung, phục hồi chức năng, y học cổ truyền, sản xuất thuốc, dinh dưỡng, bảo trì thiết bị và nhân viên hành chính tại các bệnh viện chuyên khoa (truyền nhiễm, tâm thần, lao, phong).
– Mức 30%: Áp dụng cho người làm công tác dân số, truyền thông y tế, y tế trường học và nhân sự hành chính tại các đơn vị sự nghiệp y tế thông thường (mức này đã được đề xuất tăng 10% so với quy định cũ). Ngoài ra, các cơ sở y tế có quyền tự xem xét chi trả phụ cấp cho người lao động hợp đồng dựa trên tính chất công việc và nguồn thu thực tế.
Phương pháp tính và dự toán kinh phí
Tiền phụ cấp ưu đãi nghề được tính toán dựa trên công thức: Tỷ lệ phần trăm đề xuất nhân với mức lương chức danh nghề nghiệp hiện hưởng, cộng thêm các khoản phụ cấp chức vụ và thâm niên vượt khung (nếu có). Mức nhận thực tế của mỗi cá nhân sẽ thay đổi phụ thuộc vào hệ số lương và phụ cấp hiện tại của họ.
Theo đánh giá tác động từ Bộ Y tế, chính sách này sẽ làm thay đổi cơ cấu quỹ lương và tăng chi phí nhân lực tại các cơ sở y tế. Do phụ cấp được tính vào cấu thành giá dịch vụ y tế, sự điều chỉnh này có thể dẫn đến việc tăng giá khám chữa bệnh, tăng chi trả từ quỹ bảo hiểm y tế cũng như phần viện phí người dân phải đồng chi trả.
Về mặt tài chính, Bộ Y tế ước tính ngân sách cần bổ sung để chi trả phần phụ cấp tăng thêm vào năm 2026 là khoảng 5.961 tỷ đồng (nhà nước cấp 5.136 tỷ đồng, các đơn vị tự chủ lo hơn 825 tỷ đồng). Ngân sách này dự kiến sẽ tăng lên 6.351 tỷ đồng vào năm 2027 và duy trì ở mức 6.714 tỷ đồng mỗi năm kể từ năm 2028.
Trung tâm Hỗ trợ, Đào tạo liên tục