Dinh dưỡng lâm sàng không chỉ đơn thuần là việc cung cấp thức ăn. Đây là một phần thiết yếu trong phác đồ điều trị tổng hợp. Ngày 18/08/2025, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2598/QĐ-BYT. Quyết định này quy định về “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Dinh dưỡng lâm sàng”. Dưới đây là những điểm cốt lõi mà nhân viên y tế cần nắm vững.
1. Tầm quan trọng của chuẩn hóa quy trình dinh dưỡng
Theo Hippocrates, “Hãy để thức ăn là thuốc của bạn, và thuốc là thức ăn của bạn”. Thực tế cho thấy người bệnh suy dinh dưỡng thường bị chậm lành vết thương. Họ cũng dễ bị suy giảm miễn dịch và tăng chi phí điều trị. Tỷ lệ tái nhập viện và tử vong cũng cao hơn đáng kể. Việc ban hành tài liệu này khẳng định dinh dưỡng phải gắn liền với hoạt động khám chữa bệnh. Điều này giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị thông qua các quy trình bài bản.
2. Tổng quan 36 quy trình kỹ thuật chuyên môn
Tài liệu đi kèm Quyết định 2598/QĐ-BYT bao gồm 36 quy trình kỹ thuật. Các quy trình này bao phủ toàn diện từ khâu sàng lọc đến can thiệp dinh dưỡng.
a. Sàng lọc và đánh giá tình trạng dinh dưỡng
Đây là bước quan trọng để phát hiện sớm nguy cơ suy dinh dưỡng. Các công cụ sàng lọc bao gồm NRS-2002 và MST cho bệnh nhân nội trú. Với người bệnh ngoại trú, bác sĩ sử dụng công cụ MUST. Đối với nhi khoa, công cụ được dùng là STRONG-kids và STAMP. Kỹ thuật nhân trắc gồm đo cân nặng, chiều cao và chỉ số BMI. Ngoài ra còn đo vòng cánh tay (MUAC) cho nhiều lứa tuổi. Các kỹ thuật chuyên sâu bao gồm đo lớp mỡ dưới da và đánh giá khối cơ. Nhân viên cũng thực hiện đo chuyển hóa năng lượng và phân tích thành phần cơ thể.
b. Xây dựng chế độ dinh dưỡng điều trị
Quy trình hướng dẫn chi tiết cách thiết lập thực đơn cho từng đối tượng. Các chuyên gia xây dựng chế độ ăn cho người bệnh lý đơn thuần hoặc phối hợp. Chế độ dinh dưỡng trước phẫu thuật được thực hiện theo chương trình ERAS. Người bệnh ghép tạng cũng có quy trình dinh dưỡng riêng biệt. Tài liệu còn hướng dẫn xây dựng thành phần năng lượng cho nuôi dưỡng qua ống thông. Các kỹ thuật nuôi dưỡng tĩnh mạch toàn phần hoặc bổ sung cũng được quy định rõ.
c. Kỹ thuật chế biến và can thiệp
Các kỹ thuật chế biến được chuẩn hóa để bệnh nhân hấp thu tốt nhất. Kỹ thuật hóa lỏng và làm đặc thực phẩm hỗ trợ người bị rối loạn nuốt. Điều này giúp bệnh nhân ăn đường miệng một cách an toàn. Quy trình cũng bao gồm pha chế sữa cho trẻ em theo từng tháng tuổi. Cuối cùng là kỹ thuật pha trộn túi dinh dưỡng tĩnh mạch vô khuẩn.
3. Thời gian áp dụng
Hướng dẫn này chính thức áp dụng tại các cơ sở y tế từ ngày 01/07/2026. Đây là khoảng thời gian đệm quan trọng để các đơn vị cập nhật kiến thức. Các cơ sở cần chuẩn bị nguồn lực và cơ sở vật chất cần thiết. Việc triển khai đồng bộ sẽ đảm bảo an toàn thực phẩm và chất lượng điều trị.
Nguồn tham khảo: Quyết định số 2598/QĐ-BYT ngày 18/08/2025 của Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Dinh dưỡng lâm sàng”.
ThS. Lê Việt Anh – PGĐ Trung tâm Hỗ trợ, Đào tạo liên tục