Mặc dù công tác phòng, chống lao tại Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực, gánh nặng bệnh tật vẫn còn rất lớn. Số liệu năm 2025 cho thấy cả nước đã phát hiện hơn 119.000 ca bệnh lao (tăng 5% so với năm 2024), đưa Việt Nam vào nhóm 12/30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới. Đáng chú ý, gần 40% người bệnh lao không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Do đó, nếu hệ thống y tế không chủ động sàng lọc, sẽ bỏ sót bệnh và không thể cắt đứt nguồn lây trong cộng đồng.

Chuyển dịch trọng tâm y tế và lồng ghép khám sức khỏe định kỳ

Nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 72-NQ/TW (ngày 9/9/2025) của Bộ Chính trị về các giải pháp đột phá bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, ngành y tế đang chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang phòng bệnh, lấy y tế cơ sở làm nền tảng. Hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng, chống lao năm 2026 với chủ đề “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”, từ năm 2026, mọi người dân đều được bảo đảm khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Đặc biệt, việc khám sức khỏe định kỳ cho cán bộ, viên chức và người lao động bắt buộc phải có nội dung sàng lọc bệnh lao.

Điều trị bệnh lao tại Bệnh viên Phổi Hà Nội

Trong quá trình triển khai sàng lọc, các cơ sở y tế phải thực hiện nghiêm túc việc chụp X-quang và xét nghiệm GeneXpert cho các trường hợp nghi ngờ. Các đơn vị cần tận dụng tối đa hệ thống X-quang kỹ thuật số kết hợp với trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao độ chính xác và không bỏ sót ca bệnh.

Kiện toàn mạng lưới quản lý điều trị tại tuyến y tế cơ sở

Việc lập sổ sức khỏe điện tử để theo dõi và quản lý bệnh lao theo vòng đời của mỗi người dân là một giải pháp thiết yếu giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả điều trị. Đồng thời, công tác đào tạo, cập nhật kiến thức về kiểm soát bệnh lao cho đội ngũ bác sĩ tại các trạm y tế xã, phường cũng được đẩy mạnh để y tế cơ sở thực sự trở thành “lá chắn” bảo vệ cộng đồng.

Theo báo cáo năm 2025 tại Hà Nội, mô hình phân cấp mạng lưới phòng, chống lao với 30 tổ chống lao tại các trạm y tế khu vực đã phát huy hiệu quả tốt. Hệ thống đã sàng lọc, phát hiện lao tiềm ẩn cho hơn 7.000 ca (đạt 136,3% chỉ tiêu) và quản lý, điều trị thành công 3.597 bệnh nhân. Tỷ lệ điều trị thành công đạt 96% đối với bệnh nhân lao nhạy cảm và 75,3% đối với bệnh nhân lao kháng thuốc. Sự tham gia tích cực của khu vực y tế tư nhân, bao gồm các bệnh viện đa khoa và chuyên khoa, cũng đóng vai trò quan trọng trong công tác phát hiện và quản lý người bệnh.

Khuyến cáo lồng ghép sàng lọc các bệnh lý hô hấp

Trước thực trạng gánh nặng lao kháng thuốc có dấu hiệu gia tăng (năm 2025 tại Hà Nội ghi nhận 325 bệnh nhân lao kháng thuốc, tăng gấp 1,5 lần so với năm 2024), Chương trình Chống lao quốc gia đề nghị các cơ sở y tế trong thời gian tới chủ động lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ hằng năm. Bên cạnh đó, cần tiến hành lồng ghép sàng lọc lao với các bệnh lý hô hấp mạn tính khác như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản và ung thư phổi trong các đợt khám tuyến cơ sở.

Bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và người bệnh tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc điều trị: “Đúng thuốc – Đúng liều – Đủ thời gian”. Ngành y tế khuyến cáo mỗi người dân cần chủ động đi khám sức khỏe định kỳ, xóa bỏ tâm lý kỳ thị, góp phần chung tay đẩy lùi bệnh lao khỏi cộng đồng.

Trung tâm Hỗ trợ, Đào tạo liên tục – Theo bộ Y tế